Wat zijn het aantal lesuren en studiepunten in het hoger onderwijs?

Het aantal lesuren (ook wel contacturen genoemd) varieert afhankelijk van je specifieke opleiding en het studiejaar. Contacturen omvatten de uren waarop je aanwezig bent op de hogeschool of universiteit en interactie hebt met docenten, zoals tijdens colleges. Het exacte aantal contacturen dat vereist is, wordt vastgesteld door je hogeschool of universiteit.

Studielast volgens de Onderwijs- en examenregeling (OER)

Naast contacturen omvat een opleiding ook zelfstudie, waarbij je zelfstandig aan je studie werkt. De combinatie van contacturen en zelfstudie vormt de totale studielast. Voor één studiejaar komt dit neer op 60 studiepunten, wat gelijkstaat aan ongeveer 1.680 uren studie. In de Onderwijs- en examenregeling (OER) van jouw opleiding kun je precies nalezen welke afspraken gelden.

Studielast per opleiding

De studielast varieert per opleiding en wordt uitgedrukt in studiepunten. Hier zijn de studielasten per opleiding in het hoger onderwijs:

OpleidingDuurStudielast
Associate degree hbo2 jaar120 studiepunten
Bachelor hbo4 jaar240 studiepunten
Bachelor wo3 jaar180 studiepunten
Master hbo/wominimaal 1 jaar minimaal 60 studiepunten

Wanneer je een deeltijdopleiding volgt, behaal je doorgaans minder studiepunten per jaar en duurt de opleiding langer. Hierdoor besteed je minder dan 1.680 uren per jaar aan de studie. Er zijn echter ook deeltijdopleidingen waarbij je juist meer dan 60 studiepunten per jaar moet behalen.

Hoe kun je naast je werk leren?

Er zijn diverse mogelijkheden om te blijven leren terwijl je aan het werk bent. Je kunt zelf beslissen of je een volledige opleiding wilt volgen of een certificaat wilt behalen. Het kan ook voorkomen dat je werkgever je verzoekt om een opleiding of cursus naast je werk te volgen.

Mogelijkheden voor bijscholing naast je werk

Er zijn verschillende manieren om naast je baan opleidingen te volgen. De belangrijkste opties voor werken en leren, bijscholing, of een leerwerktraject zijn:

De waarde van een diploma of certificaat hangt niet alleen af van het opleidingsniveau, maar ook van de duur en zwaarte van de opleiding.

Ondersteuning bij het vinden van een opleiding naast je werk

Werk je in een branche met een Opleidings- en Ontwikkelingsfonds (O&O-fonds)? Dan kan een adviseur je helpen een geschikte opleiding te vinden en het scholingstraject op te starten. Als je organisatie geen O&O-fonds heeft, kun je voor advies terecht bij een leerwerkloket. Hier krijg je informatie over onderwerpen zoals:

Bijdrage aan scholingskosten

Wanneer je een opleiding wilt volgen, is het raadzaam dit met je werkgever te bespreken. Misschien kun je verlof krijgen voor studie of een bijdrage in de kosten ontvangen. Als er voor jou een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) van toepassing is, kunnen hierin ook afspraken staan over financiële ondersteuning. Bovendien zijn er verschillende regelingen om bijscholing te stimuleren. Houd er wel rekening mee dat verschillende regelingen diverse voorwaarden kunnen hebben.

Mbo-bedrijfsscholen

Sommige bedrijven en organisaties werken samen met onderwijsinstellingen om op maat gemaakte opleidingen voor hun medewerkers te ontwikkelen. Hierbij word je binnen je eigen werkomgeving opgeleid met behulp van eigen materialen en machines. Je kunt het overzicht van bedrijfsscholen voor mbo-opleidingen raadplegen.

Meer informatie op het Leeroverzicht

Op Leeroverzicht kun je informatie en advies vinden over opleidingsmogelijkheden en hoe je deze kunt financieren. Daarnaast biedt de website informatie over leerwerkloketten en andere organisaties die je kunnen bijstaan bij loopbaan- en scholingsadvies. Ook vind je er een overzicht van financiële regelingen voor opleidingen, omscholing en bijscholing.

Wat kan je doen na het afronden van een associate degree-opleiding?

Na het succesvol afronden van een associate degree-opleiding zijn er verschillende mogelijkheden. Je kunt ervoor kiezen om verder te studeren, maar je kunt ook direct aan de slag gaan op de arbeidsmarkt.

Hbo-bacheloropleiding na associate degree

Een optie na het behalen van een associate degree-opleiding is om door te stromen naar een hbo-bacheloropleiding. Vaak is er een verkort traject beschikbaar waardoor je deze opleiding sneller kunt voltooien.

Aan de slag na je associate degree-opleiding

Associate degree-opleidingen zijn gericht op praktische vaardigheden. Dit betekent dat je met een associate degree-diploma ook direct kunt gaan werken. Je hebt de mogelijkheid om op de arbeidsmarkt aan de slag te gaan op een niveau dat zich bevindt tussen afgestudeerden met een mbo-4-diploma en afgestudeerden met een hbo-bachelordiploma.

Waar dien je een klacht in over je hogeschool of universiteit?

Heb je een klacht over je hogeschool of universiteit? Bijvoorbeeld over het gedrag van een medewerker of over de geboden dienstverlening? Dan kun je terecht bij het klachtenloket of de ombudsman van de instelling. Voor klachten met betrekking tot examens of tentamens dien je een klacht in bij de examencommissie.

Indienen van een klacht over gedrag of dienstverlening

Wil je een klacht indienen over het gedrag van een medewerker van je onderwijsinstelling? Of over de geleverde dienstverlening van je hogeschool of universiteit? In dat geval kun je terecht bij het klachtenloket van je instelling. De vertrouwenspersoon van de universiteit kan vaak meer informatie geven over het indienen van een klacht. Ook kun je in het studentenstatuut lezen hoe en wanneer je een klacht kunt indienen. Meestal moet dit binnen een jaar na de gebeurtenis gebeuren.

Naast een algemene klachtenregeling heeft een instelling soms ook een specifieke klachtenprocedure. Dit geldt bijvoorbeeld voor situaties waarin sprake is van ongewenst gedrag. Bovendien hebben universiteiten en hogescholen ook privacyreglementen en klokkenluidersregelingen. Bij bepaalde grote universiteiten kun je met klachten terecht bij een ombudsman.

Klacht indienen over tentamens of examens

Voor klachten met betrekking tot tentamens, examens, vrijstellingen, de samenstelling van je vakkenpakket of bindend studieadvies kun je terecht bij de examencommissie van jouw opleiding. Indien je niet tevreden bent met een besluit van de examencommissie, kun je binnen 6 weken na ontvangst van dat besluit een beroepschrift indienen bij het College van Beroep voor de Examens (CBE) van jouw instelling.

Het CBE beoordeelt beslissingen van de examencommissie en de examinatoren. Dit geldt ook voor zaken zoals het vaststellen van het aantal behaalde studiepunten en vrijstellingen. In de Onderwijs- en Examenregeling (OER) van jouw opleiding en in het studentenstatuut kun je informatie vinden over de procedure voor het indienen van een beroep.

Klachten indienen verscheidene beslissingen

Voor alle andere beslissingen van de universiteit of hogeschool kun je een bezwaarschrift indienen. Hiervoor kun je terecht bij het klachtenloket van je instelling. Dit heeft vaak betrekking op:

In de Onderwijs- en Examenregeling (OER) van jouw opleiding en in het studentenstatuut kun je lezen hoe je bezwaar kunt maken.

Na beroep of bezwaar oneens met beslissing 

Indien je het niet eens bent met een besluit van je hogeschool of universiteit na een beroep of bezwaar, kun je in beroep gaan bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Deze afdeling oordeelt bijvoorbeeld over zaken zoals:

Oneens met de afhandeling van een klacht aan een openbare universiteit

Wanneer je aan een openbare universiteit studeert en het niet eens bent met de afhandeling van je klacht over gedrag of dienstverlening, kun je terecht bij de Nationale Ombudsman. Alle universiteiten in Nederland zijn openbaar, met uitzondering van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Radboud Universiteit in Nijmegen. Als je aan een niet-openbare universiteit of hogeschool studeert, is er na de klachtafhandeling geen verdere mogelijkheid tot actie.

Klachtenregeling voor internationale studenten

Voor buitenlandse studenten geldt de Gedragscode Hoger Onderwijs. Hierin staan afspraken over de omgang van universiteiten en hogescholen met internationale studenten. Indien een instelling zich niet aan de gedragscode houdt, kun je een klacht indienen. Dit kan echter pas nadat de interne klachtenprocedure van de instelling is doorlopen. Meer informatie over de klachtenregeling voor buitenlandse studenten is te vinden op de website van de Gedragscode Hoger Onderwijs.

Wat houden de graden bachelor, master en associate degree in het hoger onderwijs in?

Een associate degree (Ad), dat een duur van 2 jaar heeft, kun je volgen aan een hogeschool. Voor een bacheloropleiding kun je terecht bij zowel een hogeschool als een universiteit. Een masteropleiding wordt doorgaans aan een universiteit gevolgd, maar er zijn ook masteropleidingen die door hogescholen worden aangeboden.

Associate degree (Ad) in het hbo

Een associate degree-opleiding betreft een 2-jarige opleiding in het hbo, vaak ontwikkeld in samenwerking met mbo-instellingen en het werkveld. Het niveau van een associate degree ligt tussen dat van een mbo-4 en een hbo-bachelor. Om toegelaten te worden tot deze hbo-opleiding, is een mbo-4 diploma, een havo-diploma of een vwo-diploma vereist.

Na afronding van de Ad-opleiding kun je doorstromen naar een gerelateerde hbo-bacheloropleiding. Na enkele jaren studeren kun je dan het diploma van de hbo-bachelor behalen.

Bacheloropleiding aan een hogeschool of universiteit

Een voltijdse bacheloropleiding duurt 4 jaar aan een hogeschool en 3 jaar aan een universiteit. Voor toelating tot een bacheloropleiding aan een hogeschool is minimaal een mbo- of havodiploma nodig. Voor een bacheloropleiding aan een universiteit is een vwo-diploma vereist. Een hbo-propedeuse geeft geen automatisch toegangsrecht tot een universitaire bacheloropleiding; aanvullende eisen kunnen door de universiteit worden gesteld.

Masteropleiding aan een universiteit of hogeschool

De duur van een masteropleiding varieert van 1 tot 2 jaar. Meestal heb je voor toelating tot een masteropleiding een bachelordiploma nodig. De specifieke toelatingseisen worden vastgesteld door de universiteit of hogeschool.

Postinitiële master

Zowel binnen het hbo als aan universiteiten is het mogelijk om een postinitiële master te volgen. Dit type master richt zich op mensen die reeds een hoger onderwijsdiploma hebben en vaak al werkervaring op dit niveau. De toelatingseisen voor deze masteropleidingen worden bepaald door de aanbieder. De toelatingsprocedure omvat vaak een selectie van geschikte kandidaten.

Aanbod van opleidingen

Het volledige aanbod van opleidingen is te vinden op Studiekeuze123.nl. Daar kun je ook opleidingen met elkaar vergelijken.

Opleidingen aan niet-universitaire en niet-hogeschoolinstellingen

Indien je van plan bent om een studie te volgen aan een instelling die niet aangeduid wordt als universiteit of hogeschool, is het cruciaal om goed te verifiëren wat de status van de opleiding is en of deze een erkende graad verleent.

Welke titel mag je gebruiken na het behalen van een graad?

Nadat je je studie aan de universiteit hebt afgerond, kun je de titels Bachelor of Master gebruiken. Na het voltooien van een hbo-opleiding is het ook mogelijk om de titel Associate Degree te voeren. Indien je een doctoraat hebt behaald, mag je de titel doctor gebruiken.

Titels na afronding van een hbo-opleiding

Na het succesvol voltooien van een hbo-opleiding kun je de volgende graden verkrijgen:

  1. Na het afronden van een associate degree-opleiding: associate degree (Ad);
  2. Na het voltooien van een bacheloropleiding: Bachelor (B);
  3. Na het behalen van een masteropleiding: Master (M);
  4. Na het afronden van een postinitiële masteropleiding (een opleiding die je volgt na een master): Master;
  5. Na het afronden van een bacheloropleiding op het gebied van landbouw en natuurlijke omgeving of techniek: ingenieur (ing.);
  6. Na het afronden van alle andere bacheloropleidingen in het hbo: baccalaureus (bc.).

Indien je een graad hebt behaald volgens het oude systeem, mag je deze graad blijven gebruiken.

Hogescholen hebben de mogelijkheid om aan de titels Bachelor of Master specifieke termen toe te voegen die zijn opgenomen in de regeling voor titulatuur in het hoger onderwijs. Hierbij kun je denken aan toevoegingen zoals Master of Business Administration (MBA) of Bachelor of Social Work (BSW).

Titels na afronding van een universitaire opleiding

Na het succesvol afronden van een universitaire studie kun je de volgende graden verkrijgen:

  1. Na het voltooien van een bacheloropleiding: Bachelor (B);
  2. Na het afronden van een masteropleiding of een postinitiële opleiding: Master (M);
  3. Na het voltooien van een masteropleiding op het gebied van landbouw en natuurlijke omgeving of techniek: ingenieur (ir.);
  4. Na het voltooien van een masteropleiding op het gebied van recht: meester (mr.);
  5. Na het afronden van alle andere masteropleidingen: doctorandus (drs.).

Afhankelijk van het vakgebied kan aan de graad de toevoeging ‘of Arts’ of ‘of Science’ worden gedaan. Bijvoorbeeld: Bachelor of Science (BSc) of Master of Arts (MA).

Titels na het behalen van een doctoraat

Na het behalen van een doctoraat kun je de volgende titels voeren:

  1. Doctor (dr.);
  2. Doctor honoris causa (dr.h.c.).
  3. Doctor of Philosophy (PhD);

Hoogleraar

Hoogleraren mogen de titel professor gebruiken. Dit is ook van toepassing op voormalige hoogleraren die vrijwillig om gezondheidsredenen zijn gestopt, evenals hoogleraren die na het bereiken van de leeftijdsgrens eervol ontslag hebben gekregen. Het gebruik van de titel Professor is echter geen academische graad.

Eredoctoraat

De titels doctor honoris causa of dr.h.c. (eredoctoraat) zijn eretitels. Deze worden toegekend aan individuen die buitengewone prestaties hebben geleverd op wetenschappelijk of andere gebieden, zoals de politiek.

Plaatsing van de titel voor of achter je naam

Je kunt je titel aan je naam toevoegen door de afkorting te gebruiken. De volgende titels plaats je vóór je naam: dr.; bc.; ing.; drs.; mr.; ir.. Alle andere titels plaats je achter je naam.

Titels voor specifieke (geregistreerde) beroepen

Personen met specifieke geregistreerde beroepen mogen eveneens een titel voeren. Dit geldt bijvoorbeeld voor accountant-administratieconsulenten (titel: AA) en registeraccountants (titel: RA). Deze titels mogen alleen worden gevoerd als je in het accountantsregister bent ingeschreven. Dezelfde regel geldt voor de aanduidingen ‘accountancy’ en ‘accounting’.

Indien je wilt weten of iemand met een bepaald beroep een titel heeft behaald, kun je contact opnemen met de betreffende beroepsvereniging.

Onrechtmatig gebruik van een titel

Het is niet toegestaan om een titel te voeren die je niet hebt behaald. Voor het onrechtmatig voeren van een titel kan een geldboete worden opgelegd, met een maximum van € 4.350.

Welke richtlijnen dien je te volgen met betrekking tot de studiekeuzecheck?

Indien je je vóór 1 mei aanmeldt voor een universitaire of hogeschoolopleiding, heb je recht op de studiekeuzecheck. Via de studiekeuzecheck kun je nagaan of de opleiding goed bij jou past. Het is ook mogelijk dat een universiteit of hogeschool jou verplicht om de studiekeuzecheck uit te voeren.

Het komt vaak voor dat de studiekeuzecheck verplicht is. Als dit door de hogeschool of universiteit wordt bepaald, dienen studenten deel te nemen aan de studiekeuzecheck. Na het aanmelden voor een opleiding kun je de studiekeuzecheck ondergaan, waarvoor een DigiD benodigd is. Evenzo moeten onderwijsinstellingen de studiekeuzecheck aanbieden wanneer studenten erom vragen. De vorm van de studiekeuzecheck verschilt per universiteit of hogeschool en kan onder andere bestaan uit:

Extra studiekeuzecheck

In het geval dat je je aanmeldt voor een studie vóór 1 mei, maar na die datum besluit je aan te melden voor een andere studie, kan de nieuwe opleiding je verplichten om een studiekeuzecheck te doorlopen.

Het is raadzaam om snel aan te melden voor de nieuwe opleiding, zodat er voldoende tijd is voor de studiekeuzecheck voordat de opleiding aanvangt op 1 september. Het kan namelijk voorkomen dat opleidingen je inschrijving weigeren als je niet hebt deelgenomen aan een studiekeuzecheck. Voor specifieke informatie hierover kun je contact opnemen met de opleiding van jouw voorkeur.

Hoe weet je of een opleiding in het hoger onderwijs erkend is?

Alle erkende opleidingen van universiteiten en hogescholen zijn opgenomen in het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO). Een plaats in dit register is alleen mogelijk na goedkeuring door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Als de NVAO een opleiding goedkeurt, krijgt deze een officieel keurmerk.

Erkenning van opleidingen door de NVAO

Opleidingen ontvangen een keurmerk wanneer de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) de kwaliteit van de opleiding heeft bevestigd. Na een periode van 6 jaar beoordeelt de NVAO opnieuw de kwaliteit van de opleiding. Als de kwaliteit niet meer aan de eisen voldoet, kan de erkenning worden ingetrokken. Niet-erkende opleidingen hebben geen bevoegdheid om officiële diploma’s uit te reiken.

Het komt voor dat sommige instellingen zich als universiteit of hogeschool presenteren, ook al zijn ze niet wettelijk erkend. Tevens kan een particuliere onderwijsinstelling zowel erkende als niet-erkende opleidingen aanbieden.

Soorten erkende opleidingen in het hoger onderwijs

Er zijn twee soorten erkende onderwijsinstellingen:

Niet-erkende opleidingen volgen

Indien een opleiding niet erkend is, heeft dit gevolgen voor jouw diploma, titel en studiefinanciering:

Erkende opleidingen verifiëren

Je kunt controleren of een opleiding in het hoger onderwijs erkend is door het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO) te raadplegen en bij de NVAO te informeren.

Je vindt informatie over erkende hogeronderwijsopleidingen in:

Toezicht op het hoger onderwijs

De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op het accreditatiestelsel van de NVAO. Tevens controleert de Onderwijsinspectie of universiteiten en hogescholen zich aan de wettelijke regels houden. Voor meer informatie over accreditatie en toezicht kun je terecht bij “Hoe wordt de kwaliteit van het hoger onderwijs bewaakt?”

Met welke diploma’s kun je naar de universiteit of hogeschool?

Met een havo diploma, een vwo-diploma of een mbo 4-diploma kun je ervoor kiezen om een opleiding te volgen aan een hogeschool. Voor toelating tot een universiteit heb je een vwo-diploma of een propedeuse (eerste jaar) van een hbo-opleiding nodig.

Aanvullende eisen

Naast de diploma-eisen kunnen sommige opleidingen aanvullende toelatingseisen hebben. Zo kan het vereist zijn dat een specifiek profiel deel uitmaakte van je vooropleidingsexamen. Deze eisen zijn vastgelegd in de Regeling aanmelding en toelating hoger onderwijs. De hogeschool of universiteit verstrekt informatie over de specifieke vooropleidingseisen.

Toelating zonder vooropleiding

Voor bepaalde hbo-opleidingen moet je naast een diploma ook over specifieke vaardigheden beschikken. Als onderdeel van de toelating kan dit bijvoorbeeld een auditie (proefoptreden) of een toelatingstest zijn, of het indienen van een portfolio.

In situaties waarin je niet beschikt over de juiste vooropleiding, kan een hogeschool of universiteit je toelaten na een toelatingsonderzoek of colloquium doctum. Dit is mogelijk als je 21 jaar of ouder bent. Tijdens dit onderzoek wordt beoordeeld of je kennisniveau voldoende is om de studie te volgen.

Bij kunstopleidingen geldt de leeftijdsgrens van 21 jaar niet altijd voor een toelatingsonderzoek. Deelname hieraan wordt bepaald door het bestuur van de universiteit of hbo-instelling.

De specifieke eisen voor het toelatingsonderzoek zijn te vinden in de onderwijs- en examenregeling (OER), die wordt uitgegeven door de betreffende onderwijsinstelling. Deze regeling biedt informatie over de studie, tentamens en examens. Voor meer details kun je terecht bij de hogeschool of universiteit.

Buitenlands diploma

Voor personen met een buitenlands diploma of een ander Nederlands diploma geldt dat je bij de opleiding van je keuze informatie moet inwinnen over de mogelijkheden voor toelating.

Indien je beschikt over een havo diploma of vwo-diploma van voor 2007, is toelating tot het hoger onderwijs niet altijd vanzelfsprekend. Deze diploma’s zijn gebaseerd op vakkenpakketten, terwijl hogescholen en universiteiten hun programma’s afstemmen op profielen in het voortgezet onderwijs. De beslissing of je met een oud diploma toegelaten wordt tot een opleiding ligt bij de betreffende hogeschool of universiteit.

Bij de Open Universiteit gelden geen specifieke vooropleidingseisen. Als je 18 jaar of ouder bent, kun je jezelf aanmelden voor een bacheloropleiding. De opleidingen van de Open Universiteit zijn erkend.

Vrijstelling

Je kunt ook vrijstelling krijgen van toelatingseisen voor hogescholen en universiteiten als je:

Voor het aanvragen van vrijstelling dien je contact op te nemen met de onderwijsinstelling waar je de opleiding wilt volgen.